O kolekciji
Muzej Matice srpske osnovan je 1847. godine na prijedlog Teodora Pavlovića, tadašnjeg sekretara Matice srpske. Zbirka Muzeja se širila postepeno, zahvaljujući poklonima znamenitih građana. Međutim, zbirka je zavisila od donatorskog ukusa i interesovanja, te nije imala jasno definisan karakter, niti određen pravac budućeg popunjavanja. Veliku ulogu u formiranju zbirke imali su umjetnici, stipendisti Matice srpske, koji su upravo zahvaljujući njenim fondovima uspjevali da se školuju širom Evrope. Tokom studija upoznavali su aktuelne umjetničke trendove i prenosili svoja znanja i ideje. Oni su značajno uticali na doživljaj savremene umjetnosti, ali i formiranje zbirke XX vijeka. Osim izložbenog prostora, časopisi Matice srpske bili su otpočetka otvoreni za savremene autore i modernistička shvatanja. Nadežda Petrović, rodonačelnica srpske moderne, upravo je u godini afirmacije svojih savremenih umjetničkih stremljenja, 1904, u Letopisu Matice srpske objavila prikaz izložbe Marka Murata. U narednim godinama mnogi savremeni umjetnici objavljivali su svoje tekstove u Letopisu i vodili polemike o aktuelnoj umjetničkoj praksi. Značajna godina za uobličavanje opredjeljenja Matice srpske bila je 1927. kada je povodom stogodišnjice osnivanja Matice srpske organizovana „Šesta jugoslovenska umjetnička izložba”. Izložba je okupila savremene umjetnike sa prostora Kraljevine Jugoslavije i pružila priliku da se sagleda cjelokupna aktuelna umjetnička scena. Muzej Matice srpske otvoren je za javnost, 1933. godine. Ponovnim uspostavljanjem redovnog rada Muzeja nakon Drugog svjetskog rata, 1946. godine otvorena je „Prva izložba Vojvodine”. Među brojnim predmetima arheološke i etnografske zbirke, našla su se i djela likovne umjetnosti nastala u međuratnom periodu. Tako formirana postavka bila je osnov sljedećoj velikoj prekretnici - uspostavljanju Galerije Matice srpske kao samostalne ustanove u posvećene likovnim umjetostima. Dobijanje sopstvene zgrade podspješio je broj otkupa ostvaren je tokom pedesetih i šezdesetih godina XX vijeka. Izložba „Kolekcija kao ogledalo. Modernizam u delima Galerije Matice srpske“ predstavlja jednu od postavki Galerije Matice srpske i pruža uvid u dug put koji je prošlo srpsko i jugoslovensko slikarstvo od akademskog realizma do apstrakcije.
Uroš Predić
Uroš Predić rođen je u Orlovatu 1857. godine. Studirao je slikarstvo na Akademiji likovnih umjetnosti u Beču od 1876 do 1880. godine. Bio je stipendista Matice srpske od 1877. do 1883. godine. U rodni Orlovat se vratio 1885. godine, a od 1909. godine se trajno nastanio u Beogradu. Prvi svjetski rat proveo je u izbjeglištvu u Kruševcu. Često je dolazio u Novi Sad jer su ga slikarski poslovi vezivali za Maticu srpsku. Pozivan je mnogo puta da izradi portrete Matičinih dobrotvora, a radio je i nacrte za korice knjiga, kalendare i diplome. Godine 1927. izabran je za počasnog člana Matice srpske, a potom za počasnog predsednika Odbora Muzeja Matice srpske. Za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije izabran je 1909, a za redovnog 1910. godine. Prvu samostalnu izložbu imao je 1888. u Beogradu. Jedan je od osnivača umjetničke grupe „Lada” (1904), čiji je bio dugogodišnji predsednik, i Udruženja likovnih umetnika u Beogradu (1919) i njegov prvi predsjednik. Na bečkoj Akademiji likovnih umjetnosti je usvojio neprikosnoveni bečki akademizam. Upravo zahvaljujući stilu „akademskog realizma” stekao je vrhunsku afirmaciju i priznanje u srpskoj istoriji umjetnosti. U njegovom izuzetno bogatom slikarskom opusu nalaze se portreti, žanr-scene, istorijske kompozicije, religiozne kompozicije. Radio je ikonostase za crkvu u Novom Bečeju, pravoslavnu crkvu u Orlovatu, Preobražensku crkvu u Pančevu i mnoge druge.
Tokom svog dugog stvaralačkog života Uroš Predić je ostao je vjeran akademskim pravilima i isticanju crteža i jasnoće kompozicije, odolijevajući težnjama savremenog slikarstva. Djevojka na studencu je jedno od takvih Predićevih dijela.
Kada je imao samo 21 godinu, njegovu sliku „Ranjeni Crnogorac” nagradila je Bečka Akademija, i dobio je carsku nagradu u vidu stipendije. Ova slika predstavlja ulje na platnu, naslikano 1882. godine. Prikazuje ranjenog mladića okruženog seljacima u tradcionalnoj nošnji. Jovanović je naslikao ukupno četiri verzije ove slike, tri uljane slike i jednu skicu. Istoričari umjetnosti sliku Ranjeni Crnogorac smatraju jednim od najboljih Jovanovićevih orijentalističkih dijela.
Paja Jovanović
Paja Jovanović, rođen je 1859. godine u Vršcu, u umjetničkoj porodici. Budući da je njegov otac, Stevan Jovanović bio slikar, Paja je još od malih nogu svoje slobodno vrijeme provodio u crkvi posmatrajući, a potom slikajući ikone. Paja Jovanović, studirao je slikarstvo na Akademiji likovnih umjetnosti u Beču, u klasi profesora Kristijana Gripenkerla. Takođe se školovao u majstorskoj školi za istorijsku kompoziciju profesora Leopolsda Karmla Milera. U klasi ovog profesora proveo je tri godine, što je presudno uticalo na njegovo umjetničko uobličavanje. Za sliku Ranjeni Crnogorac, dobio je nagradu u vidu stipendije, koja mu je omogućila dalje školovanje. Nakon školovanja u Beču, potpisao je desetogodišnji ugovor, sa poznatom galerijom Frenč u Londonu, te se tamo i preselio krajem 1883. Godine. Iz Londona je prešao u Minhen, zatim u Pariz, ali se naposletku vratio u Beč. U svojim čestim putovanjima, Paja je nalazio inspiraciju za svoje slike. Kroz putovanja je zavolio i jezike, naučivši čak pet stranih jezika. Za dopisnog člana Srpskog učenog društva izabran je 1884, a četiri godine kasnije za redovnog člana Srpske kraljevske akademije. Za počasnog člana Matice srpske izabran je 1927, a za redovnog člana Srpske akademije nauka 1948. godine. Tokom života dobio je mnogobrojne svjetske nagrade i odlikovanja. Iza sebe je ostavio izuzetno bogat i obiman umetnički opus. Stvarao je u svim slikarskim žanrovima, poput portreta, crkvenog slikarstva, pejzaža, prizora iz narodnog života. On naročitog značaja su istorijske kompozicije, među kojima je čuveno Krunisanje cara Dušana, dio izložbe Kolekcija kao ogledalo. Poseban kvalitet kod Paje Jovanovića predstavlja njegov crtež koji, ističući se akademskom neposrednošću, odmjerenošću i preciznošću, u prvi plan postavlja jasnoću kompozicije. Paja Jovanović je stvarao u duhu akademizma ili akademskog realizma. Akademizam je jedan od stilova koji je obilježio evropsku umjetnost druge polovine devetnaestog vijeka. Ideal ovog umjetničkog pravca je glatkoća djela, često koristeći tehniku kjaroskuro, baroknog slikara Karavađa. Ovi slikari, kao i sam Jovanović, bili su inspirisani temama mitologije i istorije i slikavši ih na velikim platnima. Paja Jovanović nije volio da daje nazive svojim slikama, jer je smatrao da slika sama treba da prenese priču. Govorio je: “Teško onoj slici kojoj slikar mora da napiše naslov”. Ta slika ne valja. Ona je slika dobra s koje gledalac bez naslova čita šta ona priča”. Preminuo je 30. Novembra 1957. godine u Beču.
Nadežda Petrović
Nadežda Petrović rođena je u Čačku, 11. oktobra 1873. godine. Svoje prvo slikarsko obrazovanje stekla je u ateljeu Đorđa Krstića. Studije slikarstva započela je u Minhenu, kod Antona Ažbea (1898 - 1901), gdje se prvi put susrela sa plein-air načinom slikanja. Po povratku u Beograd bila je jedan od organizatora i osnivača Prve jugoslovenske umjetničke izložbe (1904), a naredne godine se angažovala oko osnivanja umjetničkog udruženja „Lada”. Inicirala je pokretanje Prve jugoslovenske umjetničke kolonije u Sićevu i učestvovala u osnivanju Srpskog umjetničkog udruženja (1907). Svoju prvu samostalnu izložbu Nadežda Petrović je održala 1900. godine u Beogradu. Izlagala je s umjetničkim grupama „Lada” i „Medulić”, kao i na brojnim grupnim izložbama u zemlji i u inostranstvu (Minhen, Pariz, Lion, Rim, Hanover). Pored slikarstva, bavila se fotografijom, umjetničkom kritikom i aktivno je učestvovala u kulturnom, društvenom i političkom životu Srbije. Raznoliko stvaralaštvo Nadežde Petrović donijelo je značajne novine u srpsko slikarstvo. Intenzivne boje svrstavaju slikarku u prethodnike kolorističkog ekspresionizma. Njena slika Dereglije na Savi iz 1907. godine smatra se jednom od prvih manifestacija impresionizma u srpskom slikarstvu. Slikala je srpske pejzaže, kao i srpske seljake. Njeno stvaralaštvo obuhvata skoro trista ulja na platnu, oko stotinu skica, i nekoliko akvarela. Pored ekspresivnih boja i elemenata impresionizma, u srpsko slikarstvo uvodila je secesiju, simbolizam i fovizam. Tokom balkanskih i Prvog svjetskog rata bavila se i fotografijom, kao prva žena ratni fotograf.
Od 1911. do 1912. godine boravila je u Parizu gdje je izlagala na Jesenjem salonu. Tom prilikom se dodatno upoznala sa savremenim slikarskim tokovima, koje je prenosila u srpsko slikarstvo. Jedan je od osnivača Kola srpskih sestara (1903), a svoju potrebu za društvenim i humanitarnim radom ostvarila je i kao dobrovoljna bolničarka u Balkanskim ratovima i u Prvom svjetskom ratu. Obavljajući dužnost bolničarke Infektivne vojne bolnice u Valjevu, sama se razboljela i preminula od tifusa 1915. godine.
Ana Marinković
Ana Marinković rođena je u uglednoj porodici Lozanić, od oca Sime Lozanića, prvog rektora Beogradskog univerziteta i diplomate, i majke Stanke, rođene Pačić, koja je bila posvećena humanitarnom radu. Prvo slikarsko obrazovanje je stekla privatno kod slikarke Nadežde Petrović, a nakon osnivanja Umjetničko-zanatske škole postala je đak te škole. Učila je od Riste i Bete Vukanović, kao i od Marka Murata. Kao i većina slikara s početka XX vijeka, boravila je u Parizu. Takođe je studijski boravila u Londonu. U balkanskim ratovima i Prvom svjetskom ratu bila je dobrovoljna bolničarka, a zajedno sa vojnicima je prešla Albaniju i došla na Krf. Nakon rata vratila se u Beograd i nastavila da se bavi slikanjem. Bila je još od 1911. godine član umjetničke grupe „Lada”, a jedan je od osnivača i prva predsjednica Udruženja prijatelja umetnosti „Cvijeta Zuzorić” (1922), kao i Udruženja ratnih slikara i vajara. Opusom Ane Marinković dominira pejzaž iz okoline Beograda, kao i prizori enterijera i mrtve prirode. Ostala je privržena impresionističkom načinu slikanja.
Zora Petrović
Zora Petrović rođena je u Dobrici 1894. godine. Slikarstvo je učila u Umjetničko-zanatskoj školi u Beogradu od 1912. do 1914. godine, u kojoj su joj predavali Milan Milovanović, Đorđe Jovanović i Marko Murat. Od 1915. godine studije slikarstva nastavila je u Budimpešti, da bi se 1919. godine vratila u Beograd i upisala treću i ujedno završnu godinu Umjetničko-zanatske škole. Od jula 1925. do avgusta 1926. godine bila je u Parizu gdje je tri mjeseca pohađala slikarsku školu Andrea Lota. U periodu od 1920. do 1950. godine radila je kao nastavnica u beogradskim srednjim školama, a od 1952. do smrti 1962. godine kao profesorica na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu. Bila je članica umetničkih grupa „Lada” (1924–1927), „Oblik” (1928–1931), „Dvanaestorica” (1938) i „Samostalni” (1951–1956). Dopisni član Srpske akademije nauka i umjetnosti postala je 1961. godine.
Slikarstvo Zore Petrović se zasniva na naglašenom, brzom, širokom potezu četkice bez nepotrebnog detaljisanja forme. Teme njenih slika su enterijeri, portreti, ali najčešće aktovi i žene iz naroda. Figure na njenim slikama su deformisane, anatomski izobličene, ali pune unutrašnje snage i iskrenosti hromatskog zvuka. Slike su ispunjene gustom kolorističkom pastom i svjetlom koje te oblike naglašava. Ove slikarske osnove Zora Petrović je postavila tridesetih godina XX veka i ostala je vjerna tom stilskom izrazu do kraja života.
Josif Falta
Josif Falta završio je gimnaziju u Novom Sadu. Još kao mladić bavio se crtanjem i slikanjem da bi, zahvaljujući Matici srpskoj, dobio stipendiju za nastavak slikarskog školovanja na Akademiji likovnih umjetnosti u Beču, gde boravi od 1888. do 1892. godine. Nakon uspješnog završetka Akademije, uz novu Matičinu stipendiju proveo je još godinu dana na Akademiji u Minhenu. Sredinom 1893. godine je dobio mjesto učitelja crtanja u sarajevskoj Velikoj gimnaziji, gde je nažalost zbog prerane smrti proveo samo jedno školsko polugodište. U Minhenu je sa najvećom pažnjom posmatrao slike svakodnevnog života. Bili su mu bliži obični ljudi iz naroda, umjesto velikih mitoloških i istorijskih kompozicija. Još kao student počeo je da radi slike u tehnici ulja na platnu, a često je po narudžbinama izrađivao portrete savremenika. Takođe, uradio je i mali broj ikona za kameni krst na rumskom vašarištu. O umjetničkim interesovanjima koja je u njemu probudio Minhen svedoči slika Portret starice, nastala vjerovatno u ateljeu jednog od profesora, a pejzaž Predvečerje govori o Faltinom interesovanju da se okrene impresionizmu, novoj struji koja je sve više zahvatala Minhen. Pored malobrojnih slika ulja na platnu, sačuvani su i njegovi studijski crteži, kao i ilustracije objavljene u srpskom časopisu Nemanja. Kratka umjetnička djelatnost, prekinuta u vrijeme kada je trebalo da stvori najbolja djela, svedoči o Josifu Falti kao vještom crtaču, sklonom realizmu u portretu i plenerizmu i impresionizmu u pejzažu.
Jovan Bijelić
Jovan Bijelić rođen je u blizini Bosanskog Petrovca 1884. godine. Nakon završena dva razreda gimnazije Jovan Bijelić je prešao u Zemaljsku zanatlijsku školu (1903–1906) u Sarajevu. Umjetničku akademiju u Krakovu je pohađao u periodu od 1908. do 1913, a od novembra 1913. do juna 1914. godine likovno formiranje je nastavio u Parizu. Bijelić je 1915. godine upisao Akademiju likovnih umjetnosti u Pragu gde je učio kod profesora Vlaha Bukovca. Iste godine se vratio u Bosnu prihvativši posao asistenta crtanja u Velikoj gimnaziji u Bihaću. Godine 1918. Preselio se u Beograd gde je od 1920. do kraja 1945. radio kao scenograf Narodnog pozorišta. Na usavršavanju u Njemačkoj i Čehoslovačkoj boravio je 1920, a u Italiji 1926. godine. Dobitnik je većeg broja značajnih nagrada i priznanja: drugo mjesto na Međunarodnoj izložbi dekorativnih i industrijskih umjetnosti u Parizu 1925, počasna diploma na Međunarodnoj izložbi u Barseloni 1929. i počasna diploma na Svetskoj izložbi u Parizu 1937. godine. Takođe, dobitnik je Ordena zasluga za narod I reda 1956. i Sedmojulske nagrade Srbije za životno djelo 1960. godine. Prvi put je izlagao 1912. u Sarajevu, a potom u Sofiji, Plovdivu, Pragu, Solunu i Rimu. Retrospektivne izložbe imao je 1957. i 1964. godine u Beogradu. Poslije impresionističke i sezanističke faze (1917–1920) Bijelić se približio apstraktnom ekspresionizmu koji je kasnije postao figurativniji i čvršći u volumenu i formi. Oko 1929. godine njegov likovni izraz je evoluirao ka kolorističkom ekspresionizmu koji će u periodu poslije 1950. povremeno prelaziti u apstraktni ekspresionizam. Za sobom je ostavio preko hiljadu djela, pretežno ulja na platnu, ali i radova u drugim tehnikama kao što su tempera, akvarel, olovka, ugalj i tuš.
Često je prikazivao kafanske motive na svojim slikama, što ga je ohrabrilo da i sebe stavi u jedan takav ambijent. Naslikavši autoportret prikazuje sebe sa čašom u ruci, bocom vina nasmijanog i veselog. Odmah blizu njega je kostur koji svira violinu. Ovaj kostur predstavlja smrt, a violina tihu muziku koju zovemo život koja stalno prolazi. Na ovaj način slikar sebe podsjeća na prolaznost samog života i predstavlja poznati moto Memento mori. Može se primijetiti da na ovoj slici umjetnik zalazi u simbolizam i tako biva jedan od prvih slikara koji elemente ovog pravca uvodi u srpsku umjetnost.
Stevan Aleksić
Stevan Aleksić rođen je u slikarskoj porodici. Prve umjetničke pouke dobio je od oca, a potom je otišao u Minhen. U slikarskoj školi Hajnriha Knira pripremao se za akademiju koju je upisao u jesen 1896. a završio je četiri godine kasnije u klasi profesora Nikolasa Gizisa. Studije je završio zahvaljujući novčanoj pomoći starijeg brata Ivana i stipendiji Matice srpske. Godine 1900, nakon očeve smrti, napustio je Minhen i radio na ikonostasu srpske crkve koji je započeo njegov otac. Potom se nastanio kod majke u Aradu i tamo otvorio slikarsku školu. Od tada pa do početka Prvog svjetskog rata mogu se pratiti njegovi obimni radovi u oblasti crkvenog slikarstva. Pored pojedinačnih ikona i kompletnih ikonostasa najčešće je radio zidne slike u srpskim crkvama i često je obnavljao radove svog djeda Nikole Aleksića. Bogat umjetnički trag ostavio je u crkvama u Aradu, Temišvaru, Čakovu, Novom Sadu, Vukovaru, Lukićevu, Modošu, Bešenovu i Pančevu. Ratne godine je proveo u Modošu, gdje je ostao do kraja života. Učestvovao je na Jesenjem salonu u Budimpešti 1902. godine, na Prvoj srpskoj umjetničkoj izložbi u Somboru, na Četvrtoj jugoslovenskoj umjetničkoj izložbi u Beogradu, na Izložbi umjetničkog udruženja u Segedinu 1917. Svoju prvu samostalnu izložbu priredio je u Temišvaru 1918. godine. Slikao je ikone i portrete među kojima se ističu mnogobrojni autoportreti i popularne žanr-scene iz kafanskog života. U istoriji srpske umjetnosti Aleksić je naslikao najveći broj autoportreta (41) često ih komponujući kao žanr-scene. Njegovo stvaralaštvo inspirisano je tadašnjim umjetničkim strujanjima – akademskim realizmom i secesijom, ali je istovremeno obilježeno snažnim ličnim pečatom. Polazeći od realističkog kreda, bio je paralelno zaokupljen romantičarskim i simbolističkim temama, da bi se pred kraj života oprobao u ekspresionističkom postupku.
Milan Konjović
Milan Konjović rođen je 28.01.1898. godine u Somboru, gdje je završio osnovnu školu i gimnaziju. Već 1914. godine organizuje svoju prvu samostalnu izložbu u rodnom gradu. Primljen je u Učiteljsku školu u Somboru, a nakon okončanja Prvog svjetskog rata upisao je Akademiju likovnih umjetnosti u Pragu, u klasi Vlaha Bukovca. Nakon što je napustio Akademiju, nastavio je umjetničko usavršavanje u Beču, te Minhenu, Berlinu i Drezdenu. Period od 1924 do 1932 proveo je u Parizu, svjetskom umjetničkom centru, koji je značajno uticao na stvaralaštvo ovog slikara. Nakon putovanja širom Evrope, Konjović se vratio u rodni Sombor. Tokom umjetničkog rada Konjović je prolazio kroz nekoliko faza. Tokom rane faze (1913-1928) akademizam, kubizam i neoklasicizam preovladavaju u njegovim stvaralaštvom. Tako je Konjović prihvatio neke od glavnih ciljeva akademizma, a to je završenost i glatkoća slike. Motivi koji su inspirisali akademiste su bili iz teme mitologije i istorije. Osim toga, slikali su pejzaže, portrete i mrtvu prirodu koristeći velika platna. Konjović je kroz putovanja po svjetskim umjetničkim metropolama upoznao principe kubizma koji nastoji da prikaže djelo iz više različitih uglova, kao i neoklasicizma koji se oslanja na umjetnost Grčke i Rima. U Parizu je nastala Konjevićeva „plava faza” koja je trajala od 1929 do 1933. godine. Plavo je za njega postala boja beskrajnog sna i prelaska u vječnost. Ljepote Dalmacije u kojoj je takođe boravio inspirisale su nastanak crvene faze koja je trajala od 1934 do 1939. Ovaj period prestavlja umjetnikovu punu zrelost. Konjović je u ovom periodu koristio smeđu i crvenu boju koje su za njega značile krv, život, zemlju i predstavljale kontrast plavoj boji koja vuče u visine. Za vrijeme Drugog svjetskog rata 1941. bio je u zarobljeništvu u Osnabriku. Pod uticajem rata i socrealističke umjetnosti nastao je period „sive faze” koji je trajao od 1940 do 1952. Tokom ove faze dominantni motiv postaju karikaturalno koncipirani likovi. Godina 1953. predstavlja još jedan preokret u Konjovićevom slikarstvu. Odnos prema premetu postao je slobodniji, a paleta boja intenzivnija, što obilježava njegovu „kolorističku fazu” koja je trajala od 1953 do 1960. Negova „asocijativna faza” (1960-1984) približila ga je apstraktnom slikarstvu, budući da se slike iz ovog perioda svode na simbole i znake. Posljednji period Konjovićevog stvaralaštva bila je „vizantijska faza” budući da je bio inspirisan ikonama i freskama. Umjetnik se isprobao u mnogobrojnim slikarskim tehnikama, bavio se i pozorišnom scenografijom i kostimom. Predstavio se na gotovo 300 samostalnih i 700 kolektivnih izložbi. Njegov opus broji oko 6000 radova.
Slika pripada pred-ekspresionističkoj Konjevićevoj fazi, odnosno kubizmu. Nastala je prije njegovog odlaska u Pariz. Oslikana oštrim linijama i hladnim koloritom ukazuje na traženje sopstvenih ishodišta kroz eksperimentisanje s likovnim jezikom i formom.
Njegovo najpoznatije djelo je Margarita, na njemu jasno vidimo uticaj fovizma. Boje koje su koristili fovisti ne odgovaraju bojama u stvarnom svijetu što se pored ostalog vidi vidi na primjeru rozog stabla.
Petar Dobrović
Petar Dobrović rođen je 14. januara 1890. godine u Pečuju. Svoje obrazovanje započeo je u Zanatsko-umjetničkoj školi u Budimpešti, a zatim ga je nastavio na budimpeštanskoj likovnoj Akademiji gdje je studirao slikarstvo. Prvu samostalnu izložbu imao je 1912. godine u Pečuju. Pored toga, Dobrović je bio jedan od osnivača Umjetničke grupe „Oblik“. Na Kolarčevom narodnom univerzitetu je 1934. godine osnovao i vodio večernji kurs figuralnog crtanja, a sarađivao je i sa listom „Danas“. Mnogo je volio Novi Sad, grad ljubavi, te se skladno s tim oženio sa Olgom Hadži, porijeklom iz navedenog grada. U narednom periodu života radio je i živio na relaciji Beograd-Pariz. U Francuskoj je upoznao fovizam Anrija i Matisa i njegovih sljedbenika, što je dosta uticalo na njegovo dalje stvaralaštvo. Fovisti su dobili naziv po francuskoj riječi koja označava zvijeri, zbog toga što su njihove boje i način na koji su one nanošene bile toliko jake da su Francuzi koristili taj termin da ih opišu. Dobrović je bio privržen hedonističkom slikarstvu, koje je njegovim slikama dodalo izuzetan sjaj. Njegova paleta boja bila je šarenolika. Poseban je po tome što je postavljao formu i kompoziciju slikama još na samom početku. Svoja djela je zasnivao na klasičnim kompozicionim rješenjima. Osim fovizma, prošao je kroz impresionističku i kubističku fazu. Neke od njegovih djela su: Mladić u večernjem pejzažu, Margarita, Marsel, Staro pristanište u Dubrovniku, Pejzaž sa morem, Ulica u Hvaru. Ove njegove slike najavljivale su upotrebu jakih impresivnih boja. Mediteranski pejzaži, voće, povrće, maslinjaci, naga tijela bile su teme ovog umjetnika koje su pokazale šta sve slikarstvo može kada se koristi boja i svjetlo.
Sava Šumanović
Sava Šumanović rođen je u Vinkovcima 1896. godine. Umjetničko školovanje stekao 1914. godine u Zagrebu na Višoj školi za umjetnost i obrt, a od 1917. počinje redovno da učestvuje i na smotrama jugoslovenskih umjetnika. Prvu samostalnu izložbu imao je 1918. godine u Zagrebu, a već 1919. je učestvovao na Izložbi jugoslovenskih umjetnika u Parizu. Godine 1920. je prvi put stigao u Pariz gdje se umjetnički usavršavao u ateljeu Andrea Lota. Po povratku u Zagreb radio je kao bibliotekar u Muzeju za umjetnost i obrt i objavio tekstove „Slikar o slikarstvu“ i „Zašto volim Pusenovo slikarstvo“. Tokom drugog boravka u Parizu (1925–1928) zapažaju se njegovi uspjesi – slika Doručak na travi publikovana je u uglednom časopisu L’Art Vivant, oslikao je jedan stubac u restoranu „La Coupole”, a sliku Pijani brod izložio je u Salonu nezavisnih. U Šid se vratio 1928, da bi se ubrzo po treći, posljednji put vratio u Pariz. Francusku prestonicu je napustio 1930. godine i vratio se u Šid. Samostalno je izlagao u Zagrebu, Beogradu, a na grupnim izložbama predstavio se zajedno sa jugoslovenskim umjetnicima u Londonu, Amsterdamu i Briselu. Po izbijanju Drugog svjetskog rata kao regrutovani vojnik bio je kratko vreme u zarobljeništvu. Uhapšen je u ustaškoj raciji 1942. godine i strijeljan u Sremskoj Mitrovici. Ideje umjerenog kubizma, sa kojima se susreo u školi Andrea Lota, vidljive su u Šumanovićevom likovnom izrazu u vidu svođenja formi na geometrijske oblike hladnog kolorita. Slikajući mahom pejzaže i aktove, tokom tzv. prelazne faze ženske figure odjeva u nacionalni kostim i postavlja u koloristički obojen pejzaž, ukazujući na težnju za traganjem nacionalnih osobenosti i za napuštanjem aktuelnih pariških trendova. Povratkom u Šid Šumanović gradi svojstveni monumentalni stil, ovjekovečen u posljednjem ciklusu Šidijanke.
Među motivima koje na svojim slikama prikazuje Sava Šumanović su i ženski aktovi. Ženski akt sa ogledalom, prikazuje motiv ženskog nagog tijela i odlike umjerenog kubizma koje su usađene u Savin umjetnički prikaz svijeta.
Slikarski put Petra Lubarde započinje tamo gdje je rođen – u crnogorskom kršu i brdima koji su mu ostali trajno urezani u umjetničkoj memoriji. Praktično, u svemu što je slikao, kao plastična matrica može se prepoznati vizuelni pejzaž koji ga je od rođenja okruživao. Jedan od primjera je slika Durmitor, koja označava Lubardin prelaz u apstrakciju.
Petar Lubarda
Petar Lubarda rođen je 1907. godine kod Cetinja. Nakon kratkog umjetničkog školovanja u Beogradu, Lubarda је otišao u Pariz 1925. godine i pohađao Akademiju lijepih umjetnosti. Tokom svog prvog boravka u francuskoj i svjetskoj umjetničkoj metropoli, imao je zapaženije izlagačke nastupe: prvi put je izlagao u Salonu nezavisnih, a prvu ozbiljniju samostalnu izložbu imao je u Rimu. U Jugoslaviju se vratio 1932. godine nastanivši se u Beogradu, gdje je aktivno učestvovao u umjetničkom životu. Već 1938. godine ponovo se nastanio u Parizu, a potom su uslijedila putovanja po Španiji, Njemačkoj, Alžiru, Tunisu i Egiptu. Ratni period (1941–1943) proveo je kao vojni zarobljenik u logorima u Austriji i Italiji. Nakon okončanja rata intenzivno se uključio u umjetnički život tadašnje jugoslovenske države, davši nemjerljiv doprinos beogradskoj, a naročito crnogorskoj umjetničkoj sceni. Godine 1945. postavljen je za vanrednog profesora na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu, a od naredne godine živio je na Cetinju gde je 1947. godine sa Milom Milunovićem osnovao prvu Ujmetničku školu u Crnoj Gori. Godine 1938. postao je član umjetničke grupe „Lada”. Jedan je od osnivača Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore (1946). Dok je tokom svog prvog boravka u Parizu Lubarda tragao za sopstvenim likovnim izrazom, u Crnoj Gori su postale jasnije njegove umjetničke aspiracije. Predmet na njegovim delima, najčešće pejzaž, postaje polazište oko kojeg se gradi određena unutrašnja vizija i epsko-dramatična slika svijeta, koja će u šestoj i sedmoj deceniji XX vijeka kulminirati u stvaranju nacionalne varijante asocijativne apstrakcije. Od istorijskog značaja bilo je njegovo učešće na izložbi održanoj 1951. godine u Beogradu koja je označila novu fazu jugoslovenskog slikarstva nakon epohe socijalističkog realizma i prikazala put u asocijativnu apstrakciju. Petar Lubarda umro je 1974. godine u Beogradu, te je sahranjen u beogradskoj Aleji zaslužnih građana. Već 23 godine nakon Lubardine smrti ustanovljenoje prestižno priznanje „Petar Lubarda“ koje se dodjeljuje za likovnu umjetnost u Crnoj Gori, dok je povodom 115 godina od njegovog rođenja objavljena poštanska marka u Srbiji.